نوامبر 2008


این کتاب که با هدف آموزش عمومی اما مبتنی بر منابع و به زبان ساده و کارآمد توسط دکتر محسن ناصری (عضو هیأت علمی دانشکدهdehkadeh پزشکی دانشگاه شاهد و مدیر گروه پژوهشی طب سنتی ایران) نوشته شده است حاوی بخشهای مختلفی از جمله مبانی و اصطلاحات، شش اصل ضروری برای زندگی سالم، روش زندگی صحیح همراه با سلامتی و خواص خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها است.

در بخش اول کتاب آمده است:

هدف مکاتب و روشهای مختلف پزشکی با دیدگاهها و تئوریهای مختلف حفظ سلامتی جامعه و دردمندان با مؤثرترین روش و کمترین عوارض جانبی و هزینه می‌باشد. روشهایی که با فرهنگ ملی و استقلال کشور همخوانی بیشتری دارند و هر بیمار را به عنوان یک شخصیت و کتاب جداگانه مورد ارزیابی قرار دهند، روش برتر خواهند بود.

اندیشمندان دنیای امروز به این نتجه رسیده‌اند که هیچ روش مطلقی برای درمان تمامی بیماریها وجود ندارد و لازم است مکاتب مختلف و رهروان تمامی مکاتب پزشکی بدور از تعصب دست بدست هم داده، از اختلافات دست بردارند و آگاهی خود را از مکاتب دیگر بالا ببرند و با توجه به معیارهای بیان شده فوق الذکر، بیمار و درمان او را وجهه همت خود قرار دهند.

از دیدگاه عقلایی معیار صحت و علمی بودن یک روش در حیطه علوم تجربی وپزشکی به عنوان یکی از شاخه های اصلی علوم تجربی پراگماتیسم یا عمل‌گرایی می‌باشد. یعنی اگر در حیطه عمل، یک روش از کارایی برخوردار باشد و عوارض و هزینه آن کم باشد، آن روش قابل احترام می‌باشد. بسیاری از اندیشمندان مکاتب پزشکی معتقدند بشر بزودی از لغت آلوپاتی، طب جایگزین و طب مکمل و مرزبندی بین این مکاتب گذر خواهد کرد و لغت جدیدی به نام «Integrated Medicine» چتر گسترده خود را برای خدمت‌رسانی هرچه بیشتر با کارآیی بیشتر و عوارض و هزینه کمتر بر سر تمامی مکاتب پزشکی خواهد گسترد.

این کتاب با مقدمه ماندگار دانشمند و استاد بزرگوار دکتر علیرضا یلدا، توسط دکتر حسین رضایی زادهstrategy1 و با نظارت دکتر محسن ناصری ترجمه شده و توسط دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1384 به چاپ رسیده است.

در مقدمه سازمان جهانی بهداشت آمده است: هميشه صحبت درباره طب سنتي ، مكمل و جايگزين طيف وسيعي از واكنشها را بر مي‌‌انگيزد ـ از يك گرايش افراطي و انتقاد ناپذير تا يك انكار بي‌دليل و نا‌آگاهانه. با اين وجود طب سنتي در كشورهاي در حال توسعه و همزمان، استفاده از طب مكمل و جايگزين  در كشورهاي توسعه يافته به صورت روز افزوني در حال گسترش است. در بسياري از نقاط دنيا سياستگذاران، مسؤولين بهداشت و مردم با سؤالات گوناگوني دربارة ايمني، كارآيي، كيفيت،  قابليت دسترسي، نحوه حفظ و صيانت و گسترش استفاده از اين گونه روشهاي مراقبت بهداشتي روبرو هستند.

بنابراين وقت آن رسيده بود كه سازمان جهاني بهداشت با طراحي يك راهكار مناسب در زمينه  سياستگذاري، ايمني، كارآيي، كيفيت، دستيابي و استفاده منطقي از طب سنتي، مكمل و جايگزين به وظيفه خود عمل كند. لازم به ذکر است این کتاب در حال حاضر در بازار نایاب است.

 

کتاب «تغذیه در طب ایرانی، اسلامی» توسط دکتر taghziehغلامرضا کردافشاری و همکارانشان تهیه و تدوین شده و گرچه در قالب طرح احیا… نیست ولی اثری است بسیار مفید و کاربردی برای عموم مردم. در این کتاب علاوه بر اشاره به مبانی طب ایرانی و بویژه مزاج‌شناسی به طور مفصل به مبحث تغذیه در طب ایرانی و طب اسلامی پرداخته شده و در مورد ارزش غذایی، دوایی و ویژگیهای مزاجی گیاهان، میوه‌ها و خوراکهای مختلف بحث شده است. مطالعه این کتاب به کلیه علاقمندان طب ایرانی و بویژه علاقمندان حفظ سلامتی و بهداشت از طریق تدابیر تغذیه‌ای توصیه می‌شود.

این کتاب بازنوborhanیسی و تصحیح کتاب «مقامع رشیق لمنکری طب العتیق» متعلق به «اعتمادالاطبا دکتر حاج میرزا حسین همدانی» است که توسط دکتر حسین رضایی‌زاده (مدیر طرح احیا…) و خانم دکتر طیبه طاهری پناه به انجام رسیده است و شامل اصول و مبانی طب سنتی ایران، اصطلاحات طبی رایج در این مکتب، دواها و نسخه‌های مختلف بیماریها، زندگی‌نامه حکیم بوعلی سینا و زندگی‌نامه حکیم زکریای رازی می‌باشد

 

این کتاب که در حاشیه طرح احیای میراث koliatمکتوب طب سنتی ایران به چاپ رسیده است، به صورت گام به گام و کاملا مبتنی بر منابع و متون طب ایرانی اصول و مبانی طب سنتی ایران را شرح می‌دهد. با توجه به علمی و دقیق بودن مباحث کتاب در کنار زبان و بیان امروزی آن، می‌توان مطالعه آن را به کلیه علاقمندان جدی طب ایرانی (پزشک و غیرپزشک) توصیه کرد. در بخش پایانی کتاب نیز به طور مفصل به گیاهان، میوه‌ها و سایر خوراکهای مختلف، ارزش غذایی و دوایی و مزاج آنها پرداخته شده است. این کتاب توسط دکتر محسن ناصری (مدیر گروه و عضو هیأت علمی دانشگاه شاهد)، دکتر حسین رضایی‌زاده و دکتر رسول چوپانی (نفرات برگزیده نخستین آزمون کارشناسی ارشد طب سنتی ایران) تألیف شده است.

جلد دوم از مجموعه آثار طبیب و شیمی‌دان فرزانه، شdr21ادروان دکتر جلال مصطفوی کاشانی، شامل مباحث مزاج‌شناسی، امراض سوداوی، بیماریهای کبد و کلیه، تصلب شرائین، شل شدن عضلات، دلهره و اضطراب، جراحی و روان‌درمانی در پزشکی قدیم ایران، گیاهان دارویی و مواد طبیعی (بوراکس، اسطوخودوس، آویشن، بابونه، بادرنجبویه، یونجه، سدر، شاتره، کاسنی، شنبلیله، شلغم، گردو، انگور، سیب و سیر) و اخلاق پزشکی و حاوی ایده‌های پژوهشی و مطالعاتی بسیار برای علاقمندان است.

 

dr2جلد نخست از مجموعه آثار پزشک و شیمیدان نابغه معاصر، مرحوم دکتر جلال مصطفوی کاشانی، شامل مباحث بسیار مهم و مفیدی برای پزشکان، دانشجویان پزشکی و عموم مردم است که از جمله می‌توان به ارزشیابی داروها، مکتب نوین پزشکی، اهمیت علم غذاشناسی، ارزش نان، سرطان از دیدگاه ابن سینا و اشاره کرد.این کتاب زیر نظر دکتر محسن ناصری (مدیر گروه پژوهشی طب سنتی ایران) و خانم دکتر آزاده محبی گردآوری و تدوین شده است.

ای که طبیـب خستـه‌ای روی زبان من ببیـن          کاین دم و دود سینه‌ام بار دل است بر زبان

گرچه تب استخوان من کرد ز مهر گرم و رفت           نبـض مرا که می‌دهد هیچ ز زندگی نشـان

آن که مدام شیشـه‌ام از پی عیـش داده اسـت           شیشه‌ام از چه می‌برد پیش طبیب هر زمان

حافــظ از آب زندگـی شعـر تـو داد شـربتـم            ترک طبیـب کـن بیـا نسخه شربتـم بخوان

مکتب طب سنتی ایران، دانشی است آمیخته با هنر و فراست و ذخیره‌ای است گردآمده از اهالی حکمت خسروانی سرزمین آریا و حکمت یونانی که با محک تجربه در طول سالیان حیات بشر آزموده شده است. مکتبی که در دوران طلایی شکوفایی تمدن اسلامی و ایرانی و با طلوع ستارگان پرفروغ تاریخ علم، عقلانیت و توسعه یافت و اکنون نیز توانایی حلّ برخی از معضلات علمی در عرصه بهداشت، پیشگیری، تشخیص و درمان را دارد.

این مکتب با سابقة ده‌‌هزار ساله، انسان را فقط از بعد مادّی نمی‌نگرد بلکه به ابعاد دیگر وجود او به‌عنوان خلیفة الهی نیز توجه دارد. در این دیدگاه، حفظ سلامتی بر درمان مقدم است و توجه به روش زندگی اعمّ از هوای سالم، تغذیة صحیح، فعالیت کافی، استراحت به‌اندازه و تعادل حالات روحی‌ـ ‌روانی شعار طب سنتی ایران است.

طرح چند مرکزی احیای میراث مکتوب طب سنتی ایران قصد دارد با حرکتی جهادی و در راستای توسعه منطقی و ماندگار مبانی و تاریخ طب سنتی و در ورای آن هویت اسلامی و ایرانی این دانش، با جذب حمایت‌های مادی و معنوی مراکز علمی و دانشگاهی، در طیّ یک برنامه چهارساله، احیای حدود 40 کتاب مهم و مرجع طب سنتی ایران را به انجام رساند.

رویکرد طرح عبارت است از: تشکیل ساختاری مجازی و پرهیز از تشکیلات متمرکز و پرهزینة اداری؛ بازیابی و تربیت نیروهای تخصصی؛ ارائه الگویی مناسب از همکاری بین‌بخشی، توأم با اعتماد و سرعت و عرضة آثار با نشان و آرم مراکز متعدد علمی.

امروز نه آغاز و نه انجامِ جهان است

ای بس غم و شادی که پسِ پرده نهان است

گر مردِ رهی غم مخور از دوری و دیری

دانی که رسیدن هنرِ گامِ زمان است

تو رهروِ دیرینة سرمنزلِ عشقی

بنگر که ز خونِ تو به هر گام نشان است

آبی که برآسود زمینش بخورَد زود

دریا شود آن رود که پیوسته روان است

باشد که یکی هم به نشانی بنشیند

بس تیر که در چلة این کهنه کمان است

روزی که بجنبد نفسِ بادِ بهاری

بینی که گل و سبزه کران تا به کران است

از راه مرو سایه که آن گوهرِ مقصود

گنجی‌ست که اندر قدمِ راهروان است

(از مجموعه سیاه مشق، استاد هوشنگ ابتهاج)

ستایشْ پروردگار یکتایی را در خور است

که از مهربانی بی‌کرانش انسان را آفرید و به او بیان آموخت و در پسِ آن

از سرچشمة اهورایی‌ کرامتش به او خواندن آموخت

و چون آدمی دانست که چگونه بخواند و توانست که قلم در دست گیرد،

آن‌گاه به قلم سوگند یاد نمود

و سپاس آفریدگاری را که از انتهای علمِ اول و آخِرش، شهری استوار آفرید به بزرگی بهترینْ خَلق و صاحبِ بالاترین خُلق

و بر آن شهر دروازه‌ای نهاد به بلندای نام اعلای خویش

پس درود و سلام بر آن شهرْسالار و آن پرچمْ‌دار

و کُرنش و خاکساری به درگاه کلیدبانان آن شهر رؤیاییِ دور،

هر چند که نزدیک‌تر آمده، همان‌گونه که صبح نزدیک است

و ستوده و پایدار باد نام پدران و مادران‌ِمان

که با سعیِ جان‌کاهِ خود، صفای دانش‌پژوهی را در کام ما خوش‌گوارتر ساختند

و در عالم پاینده باد فریاد بندگی‌مان به پیش‌گاه تمام آنان‌که به ما حرفی آموختند

و به امید آمدن او که همه حرف‌ها، گفته و ناگفته، نزد اوست.